E-Ticaretin Göz Ardı Edilen Maliyeti: İade Süreçleri Üretimden Pahalıya Patlıyor
Günümüzün hızla dijitalleşen dünyasında, tek tıkla alışverişin sunduğu kolaylık, beraberinde devasa bir iade ekonomisi olgusunu getiriyor. Ancak tüketicilerin konforu olarak görülen bu iade süreçleri, hem işletmeler hem de gezegenimiz için ciddi bir lojistik ve çevresel yük oluşturuyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, bu büyüyen sorun alanına ışık tutarak önemli uyarılarda bulundu.
Tek Bir Ürünün Geri Dönüş Yolculuğu: Maliyet ve Lojistik Karmaşası
Online alışverişin yaygınlaşmasıyla birlikte, özellikle giyim sektöründe artan iade oranları, ‘tersine lojistik’ kavramını ön plana çıkarıyor. Dr. Pala’ya göre, birçok durumda bir ürünün iade süreci, o ürünün ilk üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük anlamına gelebiliyor. Bu durum, işletmeleri zorunlu olarak maliyet optimizasyonu yolları aramaya itiyor.
İade Sürecinin Katmanlı Maliyetleri
Bir ürünün müşteriden geri alınıp tekrar stoklara girmesi, oldukça karmaşık ve maliyetli bir süreci kapsıyor. Bu süreç; ürünün depodan toplanması, taşıma operasyonları, titiz bir kalite kontrolünden geçirilmesi, yeniden paketlenmesi ve nihayetinde stok alanına yerleştirilmesi gibi pek çok adımı içeriyor. Dr. Pala, bu çok katmanlı sürecin maliyetini şu sözlerle özetliyor: “Örneğin, bir kazağın üretim maliyeti, ölçek ekonomileri sayesinde oldukça düşüktür. Ancak aynı kazağın iade edilmesi durumunda, bu adımların her biri tekil bazda operasyonel bir maliyet yaratır ve bu toplamda üretim maliyetini aşabilir.”
İhya Tercihi: Maliyet Baskısının Sonucu mu?
Maliyetlerin bu denli yükselmesi, bazı işletmeleri daha radikal kararlar almaya yöneltiyor. Dr. Pala, “Bu karmaşık ve maliyetli iade operasyonları nedeniyle, bazı işletmeler iade edilmiş ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etme yolunu seçebiliyor. Bu durum, hem ekonomik bir kayıp hem de ciddi bir israf anlamına geliyor.” diyerek mevcut durumu gözler önüne seriyor.
Görünmeyen Karbon Ayak İzi: İade Ekonomisinin Çevresel Yükü
Tüketicilerin en sık karşılaştığı iade nedenlerinden biri olan ‘beden uyuşmazlığı’, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde, arkasında ciddi çevresel sorunları da barındırıyor. Dr. Pala, tüketicinin “uymazsa geri gönderirim” rahatlığının, farkında olmadan büyük bir karbon ayak izi yarattığına dikkat çekiyor.
Moda Perakendesinde Ekolojik Yük Artıyor
Bir ürünün kargo ile toplanma merkezlerine, oradan ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınması, yeniden paketlenmesi ve tekrar stoklanması, her adımda enerji tüketimi ve dolayısıyla karbon salınımı anlamına geliyor. Özellikle hızlı moda (fast fashion) sektöründe, bu iade süreçlerinin toplam karbon emisyonu üzerindeki etkisi, ilk sevkiyat sırasındaki emisyonları dahi aşabiliyor. Dr. Pala, “Moda perakendesinde, ürün başına düşen karbon salınımı, ilk sevkiyat sürecindeki emisyonu aşabilir ve sektörde ciddi bir ekolojik yük oluşturur. Tüketicinin sıradan gördüğü bu ‘uymazsa geri gönder’ kararı, arka planda ciddi bir çevresel maliyet oluşturuyor.” uyarısında bulunuyor.
Çözüm: Stratejik İyileştirmeler ve Sürdürülebilirlik
Bu karmaşık sorunlar yumağına karşı çözümün, stratejik iyileştirmelerden geçtiğini belirten Dr. Pala, tersine lojistik süreçlerinin daha verimli yönetilmesi gerektiğini vurguluyor. Enerji verimliliği, optimize edilmiş taşıma planlaması ve etkili geri dönüşüm altyapıları ile bu risklerin minimize edilebileceğini ifade ediyor. Doğru yönetilen bir iade ekonomisi, hem operasyonel verimliliği artırabilir hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu hale gelebilir.
Haberflash.com.tr olarak, e-ticaretin sunduğu kolaylıkların ardındaki bu önemli ekonomik ve çevresel zorlukları sizler için derledik. Sürdürülebilir bir gelecek için bu süreçlerin tüm paydaşlar tarafından dikkatle ele alınması gerektiği açıktır.
