Denizli’den Dünya Bilimine Büyük Katkı: Çameli Pelemiri Artık Literatürde!
haberflash.com.tr olarak, Türkiye’nin zengin biyoçeşitliliğine ışık tutan önemli bir keşfi duyurmaktan gurur duyuyoruz. Denizli’nin doğal güzellikleriyle tanınan ilçesi Çameli’de, emekli bir fen bilgisi öğretmeninin doğa yürüyüşü sırasında tesadüfen fark ettiği bir bitki, bilim dünyasında yeni bir tür olarak kabul edildi. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin yürüttüğü detaylı çalışmalar sonucunda, bu eşsiz bitkiye ‘Çameli pelemiri’ adı verildi. Bilimsel literatürdeki adı ise Cephalaria cameliensis olarak kayıtlara geçti.
Keşif Süreci ve Bilimsel Tanımlama
Türkiye florası, bilim insanlarının titiz çalışmalarıyla her geçen gün yeni türlerle zenginleşiyor. Bu son keşif, yaklaşık iki yıl önce Çameli’de yürütülen Biyoçeşitlilik Envanteri çalışmaları sırasında ortaya çıktı. Emekli öğretmen Rıfat Özdemir’in dikkatini çeken ve türünün daha önce bilinmediği anlaşılan bitki, hemen bilimsel incelemeye alındı.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şöyle aktardı: “Yeni türü ilk fark eden, bölgenin doğasını yakından tanıyan Rıfat Özdemir oldu. Ardından Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yaptığımız morfolojik incelemeler, bu bitkinin bilinen türlerden farklı olduğunu gösterdi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya’nın moleküler düzeyde yaptığı analizler ise türün tamamen yeni olduğunu kesinleştirdi.” Bu kapsamlı çalışmaların ardından elde edilen veriler, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak Çameli pelemiri‘nin uluslararası bilim literatüründeki yerini almasını sağladı.
‘Çameli Pelemiri’nin Özellikleri ve Tehdit Altındaki Durumu
Yapılan araştırmalar, Cephalaria cameliensis‘in sadece Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yüksekliklerde yayılış gösterdiğini ortaya koydu. Bitkinin yaprak yapısı, çiçek özellikleri ve genel görünümü, Cephalaria saldaensis, Cephalaria dirmilensis ve Cephalaria lycica gibi yakın akraba türlerinden belirgin şekilde ayrılıyor. Moleküler analizler de bu genetik farklılıkları teyit etti.
Ancak bu eşsiz tür, yaşam alanının sınırlı olması ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı nedeniyle ciddi bir tehdit altında. Prof. Dr. Yıldırım, bu durumun IUCN kriterlerine göre türün ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu keşfin, doğayı koruma bilincinin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtti.
Türkiye’nin Bitki Çeşitliliği ve Çameli’nin Rolü
Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 türe sahip ve özellikle Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya kadar geniş bir coğrafyada yayılış gösteriyor. Türkiye ise bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi konumunda. Son tanımlanan Çameli pelemiri ve Cephalaria dumanii türleriyle birlikte, Türkiye’deki Cephalaria tür sayısı 49’a, endemik tür sayısı ise 25’e yükselmiş durumda. Bu durum, Anadolu’nun küresel bitki çeşitliliği açısından taşıdığı önemi bir kez daha kanıtlıyor.
Prof. Dr. Yıldırım, keşif sürecinde desteklerini esirgemeyen Çameli Belediyesi ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkürlerini ileterek, “Bu keşif, hem Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını hem de yerel halkın duyarlılığının bilime nasıl katkı sağlayabileceğini gösterdi.” dedi. Haberflash.com.tr olarak, doğanın bu tür saklı güzelliklerinin gün yüzüne çıkması için çalışmalarımızı sürdüreceğimizi ve Anadolu’nun henüz keşfedilmeyi bekleyen zenginliklerini sizlere aktarmaya devam edeceğimizi belirtmek isteriz.
